Lekdichtheidscontrole airco: wat houdt het in?

Een lekdichtheidscontrole is een verplichte inspectie waarbij een gecertificeerd monteur controleert of een airco of koelinstallatie koudemiddel verliest. Bij systemen met een bepaalde hoeveelheid koudemiddel schrijft de Europese F-gassenverordening voor hoe vaak die controle moet plaatsvinden. Een lek wordt opgespoord met een elektronische lekdetector of zeepoplossing, waarna de monteur het defect repareert en het systeem opnieuw test voordat het weer in gebruik gaat.

Wanneer ben je wettelijk verplicht tot een lekdichtheidscontrole?

De verplichting vloeit voort uit de Europese F-gassenverordening. Die verordening koppelt de controleplicht aan de hoeveelheid koudemiddel in het systeem, uitgedrukt in CO2-equivalent (CO2-eq). Hoe groter die hoeveelheid, hoe vaker de controle verplicht is.

• Vanaf 5 ton CO2-eq: minimaal één keer per jaar een lekdichtheidscontrole.
• Vanaf 50 ton CO2-eq: minimaal twee keer per jaar.
• Vanaf 500 ton CO2-eq: minimaal vier keer per jaar.

Kleine split-aircosystemen voor thuisgebruik bevatten doorgaans minder koudemiddel en vallen daardoor lang niet altijd onder de jaarlijkse controleplicht. Grotere installaties in winkels, horeca, kantoren en industrie, zoals koelcellen, VRF-systemen en centrale koelinstallaties, zitten in veel gevallen wel boven de drempelwaarden. Twijfel je of jouw installatie onder de regels valt? Een lekdichtheidscontrole door een F-gassen gecertificeerd bedrijf geeft direct duidelijkheid.

Wat doet een monteur tijdens de controle?

Een lekdichtheidscontrole is geen snelle visuele ronde. De monteur werkt systematisch alle onderdelen af waar koudemiddel doorheen stroomt.

• Verbindingen en koppelingen: dit zijn de plekken waar een lek het vaakst ontstaat, zeker bij oudere installaties of na een eerdere reparatie.
• Compressor en afsluiTers: de compressor staat onder hoge druk en is een veelvoorkomende lekbron bij verouderde installaties.
• Warmtewisselaars en leidingwerk: kleine scheurtjes of corrosie in het leidingwerk zijn soms pas met een elektronische detector te vinden.
• Druktest: bij twijfel kan de monteur het systeem onder druk zetten met stikstof om verborgen lekken op te sporen.

Na de controle legt de monteur de bevindingen vast in een logboek. Dat logboek is wettelijk verplicht en moet bij de installatie bewaard worden. Bij een zakelijke keuring geldt bovendien dat de eigenaar of beheerder van de installatie verantwoordelijk is voor het bijhouden van dit logboek.

Wat zijn de gevolgen van een gevonden lek?

Verliest een installatie koudemiddel, dan daalt het rendement merkbaar. De compressor moet harder werken om dezelfde koeling te leveren, wat het energieverbruik verhoogt en de levensduur verkort. Daarnaast is het bijvullen van koudemiddel zonder het lek te repareren bij wet verboden. De volgorde is altijd: lek opsporen, repareren, systeem controleren op dichtheid, daarna pas bijvullen.

Wordt een lek niet tijdig opgespoord of niet gerepareerd, dan kan de Omgevingsdienst of de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) een boete opleggen. Dat risico is er vooral voor bedrijven met grote installaties die onder de jaarlijkse controleplicht vallen.

Welke factoren bepalen wat een lekdichtheidscontrole kost?

De kosten van een lekdichtheidscontrole zijn niet voor elke installatie gelijk. Factoren die de prijs bepalen zijn onder andere:

• De omvang van de installatie: een enkele split-unit vraagt veel minder tijd dan een koelcel met meerdere circuits of een groot VRF-systeem.
• De bereikbaarheid van leidingwerk en aansluitingen: zijn componenten weggewerkt achter plafondplaten of in een machinekamer, dan kost de inspectie meer tijd.
• Wel of geen reparatie nodig: wordt een lek gevonden, dan komen daar arbeidsuren en materiaal bij.
• Logboekbeheer: wil je dat de monteur ook het verplichte logboek bijhoudt en archiveert, dan kan dat onderdeel zijn van een onderhoudscontract.

Wil je weten wat een controle voor jouw installatie kost? Vraag een vrijblijvende offerte aan bij SLK Techniek en geef aan om welk type systeem het gaat.

Verschil tussen een lekdichtheidscontrole en regulier onderhoud

Een lekdichtheidscontrole en een onderhoudsbeurt zijn twee aparte inspecties, al worden ze in de praktijk vaak gecombineerd. Bij regulier onderhoud worden filters gereinigd, het waterafvoersysteem gecontroleerd, de werking van de compressor getest en de elektrotechnische aansluitingen nagekeken. De lekdichtheidscontrole richt zich uitsluitend op het koelcircuit en het voorkomen van koudemiddellekkage.

Combineer je beide inspecties, dan bespaar je voorrijkosten en haalt een monteur in één bezoek het meeste uit de installatie. Zeker voor bedrijven met meerdere systemen is een onderhoudscontract dan een logische keuze: vaste bezoeken, geen verrassingen en een actueel logboek dat altijd op orde is.

Moet een particulier ook een lekdichtheidscontrole laten doen?

Voor de meeste thuissystemen, een enkele wandunit of een kleine multi-split, geldt geen wettelijke controleplicht op basis van de F-gassenverordening. Toch is het verstandig om een installateur te laten kijken als de airco minder goed koelt, ongewone geluiden maakt of de buitenunit vaker aanspringt dan normaal. Dat zijn signalen die op koudemiddelverlies kunnen wijzen. Een gecertificeerd monteur kan dan alsnog een lekcontrole uitvoeren en het systeem indien nodig bijvullen en repareren.

SLK Techniek voert lekdichtheidscontroles uit voor zowel particulieren als zakelijke klanten in Apeldoorn en omgeving, en werkt ook in Deventer, Zutphen, Arnhem, Zwolle en de rest van Midden-Nederland.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet een lekdichtheidscontrole worden uitgevoerd?

De frequentie hangt af van de hoeveelheid koudemiddel in het systeem, uitgedrukt in ton CO2-equivalent. Vanaf 5 ton CO2-eq is één controle per jaar verplicht. Boven de 50 ton CO2-eq zijn dat er twee, en boven de 500 ton CO2-eq vier per jaar. Kleine particuliere split-units vallen er vaak buiten, maar grote koelinstallaties en VRF-systemen in de zakelijke markt zitten vrijwel altijd boven de drempelwaarden.

Wie mag een lekdichtheidscontrole uitvoeren?

Alleen monteurs met een geldig F-gassen certificaat mogen werken aan systemen met gefluoreerde koudemiddelen en lekdichtheidscontroles uitvoeren. Bedrijven moeten bovendien beschikken over een bedrijfscertificaat. SLK Techniek is F-gassen gecertificeerd en mag zowel controleren als repareren en bijvullen.

Wat staat er in het logboek dat de monteur invult?

Het logboek vermeldt de hoeveelheid en het type koudemiddel in het systeem, de datums van uitgevoerde lekdichtheidscontroles, de resultaten daarvan en eventuele reparaties. Het logboek moet bij de installatie bewaard worden en op verzoek beschikbaar zijn voor toezichthoudende instanties. De eigenaar van de installatie is verantwoordelijk voor het bijhouden ervan.

Mijn airco koelt minder goed. Kan dat door een lek komen?

Ja, een verminderde koelcapaciteit is een van de meest voorkomende signalen van koudemiddelverlies. Andere aanwijzingen zijn ijsvorming op de binnenunit of het leidingwerk, een hogere energierekening zonder duidelijke oorzaak en een compressor die langer of vaker draait dan normaal. Laat een gecertificeerd monteur een lekcontrole uitvoeren om zeker te weten wat er aan de hand is.